Бичил мэдээ
Шинэ мэдээ
Их уншигдсан
АУДИО
ABBA - I Do, I Do, I Do, I Do
АРХИВ
October 2026
| Su | Mo | Tu | We | Th | Fr | Sa |
|---|---|---|---|---|---|---|
 | Монгол | 12.25% |
 | Австрали | 4.35% |
 | Швейцарь | 0.0% |
 | Канад | 2.25% |
 | Япон | 1.25% |
 | БНХАУ | 3.0% |
 | Англи | 3.75% |
 | АНУ | 4.00% |
 | ЕХУ | 2.65% |
| Su | Mo | Tu | We | Th | Fr | Sa |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Монгол | 12.25% |
| Австрали | 4.35% |
| Швейцарь | 0.0% |
| Канад | 2.25% |
| Япон | 1.25% |
| БНХАУ | 3.0% |
| Англи | 3.75% |
| АНУ | 4.00% |
| ЕХУ | 2.65% |
Монгол, Итали: Европ, Азийг холбосон стратегийн түншлэл
Эх сурвалж: Opinio Juris
Италийн Бүгд Найрамдах Улсад суугаа Монгол Улсын Элчин сайд Дансрангийн Булган хоёр орны харилцаа, Монголын “гуравдагч хөрш”-ийн бодлого, Украины дайны нөлөө, худалдаа, технологи, тогтвортой хөдөө аж ахуй, соёлын салбар дахь хамтын ажиллагааны шинэ боломжуудын талаар ярилцжээ.
Зураг: Монгол Улсаас Итали Улсад суугаа Элчин сайд Д.Булган
Монгол, Италийн харилцааг Та хэрхэн дүгнэж байна вэ?
Монгол Улс, Бүгд Найрамдах Итали Улс дипломат харилцаа тогтоосноос хойш 56 жил өнгөрчээ. Орчин үеийн хоёр талын харилцаа хагас зуу гаруй жилийн түүхтэй боловч манай ард түмнүүдийн холбоо, харилцаа үүнээс хавьгүй эртний улбаатай. 1245 онд Италийн францискан шашны төлөөлөгч Жованни да Пьян дель Карпини тухайн үеийн Ромын папын захидлыг Монголын Их хаан Гүюгт хүргэхээр дорно зүгт аялсан нь барууны орнуудаас Монголын нутагт хүрсэн анхны дипломат элчийн аяллуудын нэг байв. Мөн Венецийн худалдаачин Марко Поло 1272 онд Монголын эзэнт гүрний нутагт хүрч, Хубилай хааны алба хашиж, 17 жил ажилласан түүхтэй.
Монгол Улсад 1990 онд ардчилсан хувьсгал өрнөж, ардчилал, эрх чөлөө, зах зээлийн эдийн засгийн зарчмуудыг нэвтрүүлснээр Монгол, Италийн харилцаанд шинэ үе эхэлсэн. Сүүлийн жилүүдэд улс төр, эдийн засаг, худалдаа, хүмүүнлэгийн салбар дахь хамтын ажиллагаа мэдэгдэхүйц өргөжлөө.
Монгол Улс Азийн төв хэсэгт орших ардчиллын баянбүрд хэмээн тодорхойлогддог. Манай улс энх тайвныг эрхэмлэсэн, тусгаар тогтносон, олон тулгуурт гадаад бодлого хэрэгжүүлж, бүс нутгийн болон дэлхийн улс орнуудтай харилцаагаа идэвхтэй бэхжүүлдэг. Энэ хүрээнд “гуравдагч хөрш”-ийн бодлого онцгой байр суурь эзэлдэг.
Итали бол Монголын чухал гуравдагч хөрш, Европ дахь үнэ цэнтэй түнш юм. Манай хоёр улс хүний эрх, эрх чөлөө, хууль дээдлэх ёс, зах зээлийн эдийн засаг зэрэг ардчиллын суурь үнэт зүйлсийг хуваалцдаг.
Хоёр орны харилцааны түүхэн чухал үйл явдал бол Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүхийн 2025 оны арванхоёрдугаар сарын 1–3-ны өдрүүдэд Итали Улсад хийсэн төрийн айлчлал байлаа. Тэрбээр Италийн Ерөнхийлөгч Сержо Маттареллагийн урилгаар айлчилсан юм.
Дипломат харилцаа тогтоосны 55 жилийн ойтой давхацсан энэхүү айлчлалаар хоёр орны харилцааг стратегийн түншлэлийн түвшинд хүргэсэн нь түүхэн ахиц болсон. Айлчлалын үеэр улс төр, худалдаа, эдийн засаг, боловсрол, соёл, аялал жуулчлалын салбарыг хамарсан 10 гаруй баримт бичигт гарын үсэг зурж, хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх бат бөх суурь тавьсан.
Мөн Монгол Улс Ром хотод Элчин сайдын яамаа нээснээс хойш яг 15 жил өнгөрч байна. Италийн эрх баригчид болон найрсаг ард түмний халуун дотно хүлээн авалт, дэмжлэгийг бид өндөр үнэлдэг.
Украины дайн Монгол, Италийн яриа хэлэлцээнд хэрхэн нөлөөлж байна вэ?
Монгол Улс хүний амь нас олноороо эрсдэж буйд гүнээ харамсаж, нөхцөл байдалд ихээхэн санаа зовниж байна. Мөргөлдөөнд оролцогч талууд байлдааны ажиллагааг зогсоож, хурцадмал байдлыг намжаахын төлөө яриа хэлэлцээ, дипломат арга зам, харилцан ойлголцлыг эрхэмлэх нь чухал гэж бид үздэг.
Энэхүү нөхцөл байдал Монгол, Италийн хоёр талын яриа хэлэлцээнд сөргөөр нөлөөлөөгүй. Хоёр орны хамтын ажиллагаа тогтвортой хэвээр байгаа бөгөөд улс төр, эдийн засгийн харилцаа, солилцоо хэвийн үргэлжилж байна. Энэ нь харилцан сонирхсон салбаруудад хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэх нийтлэг эрмэлзлийг илэрхийлж байгаа юм.
2025 оны арванхоёрдугаар сард Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Италид хийсэн төрийн айлчлал үүний тод жишээ байлаа. Дипломат харилцааг стратегийн түншлэлийн түвшинд хүргэсэн нь хоёр орны харилцааны томоохон амжилт болсон.
Монгол Улс энх тайвныг эрхэмлэсэн, нээлттэй, тусгаар тогтносон, олон тулгуурт гадаад бодлого хэрэгжүүлдэг. Бид олон улсын хүчин чармайлт, хэлэлцээний явцыг анхааралтай ажиглаж, дэлхий дахинд тогтвортой байдал, аюулгүй байдлыг бэхжүүлэхэд чиглэсэн бүтээлч оролцоо, дипломат яриа хэлэлцээг тууштай дэмжинэ.
Элчин сайдаар томилогдон ажиллаж эхэлсний хувьд Монгол, Италийн харилцааг бэхжүүлэхэд ямар зорилт, тэргүүлэх чиглэл тавьж байна вэ?
Монгол, Италийн стратегийн түншлэлийг бэхжүүлэхийн тулд хоёр улс бүх салбарт харилцан ашигтай хамтын ажиллагааг идэвхтэй хөгжүүлэх зорилготой байна.
Итали бол дэвшилтэт технологи, мэдлэг, үйлдвэрлэлийн өндөр чадавхтай, дэлхийн тэргүүлэх эдийн засгуудын нэг. Бид экспортоо нэмэгдүүлэх, шинэ зах зээл нээх, хөрөнгө оруулалт болон эдийн засгийн хамтын ажиллагааны шинэ боломжуудыг ашиглахад анхаарна.
Байгалийн баялаг, хөдөө аж ахуйд тулгуурласан уламжлалт хамтын ажиллагаагаа үргэлжлүүлэхийн зэрэгцээ хиймэл оюун ухаан, биотехнологи, цэвэр эрчим хүч, мэдээлэл, харилцаа холбооны технологи, эрүүл мэнд зэрэг шинэ салбарт хамтран ажиллах сонирхолтой байна.
Түүнчлэн соёл, боловсрол, шинжлэх ухаан, аялал жуулчлалын салбарын хамтын ажиллагааг үргэлжлүүлэн өргөжүүлж, идэвхжүүлэх болно.
Байгаль орчныг хамгаалах, уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх, ногоон болон эргэлтийн эдийн засгийг хөгжүүлэхэд чиглэсэн бүх санаачилгыг бид дэмжинэ.
Монгол, Итали хоёр эртний соёл, уламжлалтай. Энэхүү нийтлэг өв соёл хоёр орны харилцааг хөгжүүлэхэд хэрхэн нөлөөлж ирсэн бэ?
Монгол, Италийн ард түмэн хоёулаа баялаг түүх, өндөр соёл иргэншилтэй цөөн үндэстний тоонд багтдаг. Ромын эзэнт гүрэн болон Монголын Их эзэнт гүрний түүх бол хүн төрөлхтний түүхийн салшгүй хэсэг юм.
Бид энэ түүх, өв соёлоороо үргэлж бахархах ёстой. Хоёр ард түмний хуваалцдаг түүхэн өв нь өнөөдөр ч хамтын ажиллагааг маань урамшуулан чиглүүлж байна.
Эртний их гүрнүүдийн асуудлыг энхийн замаар, яриа хэлэлцээний тусламжтай шийдвэрлэхийг эрхэмлэж байсан уламжлал өнөөдөр ач холбогдлоо алдаагүй. Харин ч улам бүр чухал болж байна.
💪🔥 Гурван өдрийн турш үе шаттайгаар зохион байгуулагдаж буй “Physical UHG” спортын тэмцээний эхний өдрийн зургуудаас хүргэж байна. 📸🏆
Иймээс энэхүү нийтлэг түүхэн уламжлалаа хадгалж, түүнээс суралцах нь мөргөлдөөнийг зохицуулах, байгаль орчныг хамгаалах, уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх зэрэг дэлхий нийтийн сорилтыг даван туулахад үнэтэй чиг баримжаа болно гэж би үздэг.
Монгол Улс болон Европын орнуудын хоорондын эдийн засаг, худалдааны харилцаанд ямар бэрхшээл тулгарч байна вэ?
Европын Холбоо Монгол Улсын худалдааны томоохон түншүүдийн нэг хэвээр байна. Гэвч хоёр талын худалдааны бүтэц ихээхэн тэнцвэргүй байгаа нь гол сорилт юм.
Монгол Улсын Гаалийн байгууллагын 2025 оны мэдээллээр Монгол, Европын Холбооны хоорондын худалдааны нийт эргэлт ойролцоогоор 1.016 тэрбум ам.долларт хүрсэн нь Монгол Улсын гадаад худалдааны нийт эргэлтийн 3.8 орчим хувийг эзэлжээ.
Европын Холбооноос Монгол Улсад нийлүүлж буй импорт давамгайлсан хэвээр байгаа бол Монголын экспортын хэмжээ харьцангуй бага байна. Энэ нь Европын зах зээл дэх Монголын экспортын хүрээ хязгаарлагдмал, хангалттай хөгжөөгүй, бүтээгдэхүүний төрөлжилт сул байгааг харуулж байна.
Монгол Улсаас Европын Холбоонд экспортолдог гол бүтээгдэхүүнд ноолуур болон амьтны гаралтай бусад түүхий эд багтдаг. Харин Европын Холбооноос Монголд нийлүүлдэг бараа бүтээгдэхүүн илүү олон төрөлтэй бөгөөд машин механизм, барилгын материал, эм, хүнсний бүтээгдэхүүн болон бусад боловсруулсан бүтээгдэхүүнийг хамардаг.
Ерөнхийдөө Монгол, Европын Холбооны харилцаа хөгжлийн тусламжид төвлөрсөн уламжлалт хамтын ажиллагааны хүрээнээс аль хэдийн өргөжсөн. Өнөөдөр энэ нь нийтлэг үнэт зүйлс, харилцан нөхөх эдийн засгийн боломжид тулгуурласан улс төр, эдийн засгийн өргөн хүрээний түншлэл болжээ.
Европын зах зээлтэй харилцах боломжоо бүрэн ашиглахын тулд Монгол Улс экспортын чадавхаа бэхжүүлэх, олон улсын стандартыг хангах, нэмүү өртөг шингэсэн үйлдвэрлэлийг өргөжүүлэх шаардлагатай.
Европын Холбоо бол Монголын стратегийн гуравдагч хөрш юм. Түүний улс төрийн дэмжлэг, зах зээлд нэвтрэх боломж, хөрөнгө оруулалтын чадавх, зохицуулалтын туршлага нь Монголын эдийн засгийг төрөлжүүлэхэд чухал хувь нэмэр оруулж чадна.
Европын Холбоо Монголын экспортлогчдод Европын зах зээлд нэвтрэхэд нь туслах зорилгоор ITDM, TRAM зэрэг хэд хэдэн төсөл хэрэгжүүлж байна. Үүнд Европын Холбооны гаалийн хөнгөлөлтийг ашиглах боломж олгодог REX бүртгэлийн системээр дамжуулан дотоодын компаниудыг дэмжих ажил багтдаг.
Европын Холбоо болон Италитай харилцах улс төр, эдийн засгийн харилцаагаа цаашид сайжруулах боломж бий юу?
Европын Холбоо болон түүний удирдагчид Монгол Улсыг ардчилал, хууль дээдлэх ёс, хүний эрх, олон талт хамтын ажиллагаа, олон улсын хамтын ажиллагааг эрхэмлэдэг, үзэл баримтлалын хувьд ойр түнш хэмээн тогтмол үзэж ирсэн.
Европын Холбоо Монголын “гуравдагч хөрш”-ийн бодлогыг дэмждэг бөгөөд олон улсын харилцаанд олон талт хамтын ажиллагааг тууштай эрхэмлэдэг манай улсын байр суурийг өндрөөр үнэлдэг.
Европын Холбоо Монголыг бүс нутаг дахь чухал түнш гэж үзэж, улс төрийн яриа хэлэлцээ, хөгжлийн хамтын ажиллагаа, худалдааг хөнгөвчлөх, засаглал, тогтвортой хөгжил болон Монголын олон улсын оролцоог өргөжүүлэх чиглэлээр бодитой хамтын ажиллагаа хэрэгжүүлж байна.
Монгол, Европын Холбооны худалдаа, эдийн засгийн харилцааг анх 1993 оны Худалдаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагааны хэлэлцээрээр зохицуулж байв. Тус хэлэлцээрээр хоёр тал бие биедээ нэн тааламжтай нөхцөлийн зарчим олгож, худалдаа, эдийн засгийн харилцааг хөгжүүлэхээр тохиролцсон юм.
Харин уг эрх зүйн зохицуулалтыг хожим өргөжүүлэн шинэчилж, 2017 оны арваннэгдүгээр сарын 1-нээс хүчин төгөлдөр болсон Европын Холбоо, Монгол Улсын Түншлэл, хамтын ажиллагааны хэлэлцээрээр (PCA) сольсон.
Өнөөдөр энэхүү хэлэлцээр нь Монгол Улс, Европын Холбоо болон түүний гишүүн орнуудын харилцааг илүү өргөн хүрээнд, гүнзгий, үр дүнтэй хөгжүүлэх эрх зүйн болон улс төрийн үндэс болж байна.
Европын Холбоог үүсгэн байгуулагч орнуудын нэг болох Итали нь энэ хүрээнд Монгол Улсын онцгой үнэ цэнтэй түнш юм. Монгол Улсын Европын Холбооны хүрээнд дэвшүүлдэг санаачилгуудыг Итали улс тууштай дэмжиж ирсэнд бид талархдаг.
Эрчим хүч, дэд бүтэц, технологи, боловсрол, соёлын салбарт Монгол, Италийн хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх хамгийн их боломж хаана байна вэ?
Итали бол Европын Холбооны хөдөө аж ахуйн томоохон үйлдвэрлэгчдийн нэг бөгөөд нөхөн сэргээх хөдөө аж ахуй, хөрсний эрүүл мэнд, экологид ээлтэй газар тариалан, биологийн олон янз байдлыг хамгаалах чиглэлээр судалгаа, технологийн арвин туршлагатай.
Монгол Улсын хувьд Италийн нөхөн сэргээх хөдөө аж ахуйн туршлагыг нүүдлийн уламжлалт мал аж ахуйн тогтолцоондоо тохируулан нэвтрүүлэх өргөн боломж бий.
Тухайлбал, хиймэл дагуулын зураг, нисгэгчгүй төхөөрөмж буюу дрон, цаг агаар, уур амьсгалын мэдээлэл, мал сүргийн тоо толгойн мэдээллийг ашиглан бэлчээрийн доройтлыг дижитал технологиор хянах нь ихээхэн ач холбогдолтой. Үүний зэрэгцээ малчдын уламжлалт мэдлэг, туршлагыг орчин үеийн технологитой хослуулах хэрэгтэй.
Энэ чиглэлийн хамтын ажиллагааг боловсрол, шинжлэх ухааны судалгаатай уялдуулах нь мөн чухал. Италийн их сургууль, судалгааны байгууллагуудтай хамтарсан судалгааны төсөл хэрэгжүүлэх, мэргэжилтэн бэлтгэх сургалт зохион байгуулах, оюутан солилцооны хөтөлбөр хөгжүүлэх ихээхэн боломж байна.
Эдгээр хамтын ажиллагаа нь дараах чиглэлд төвлөрч болно. Үүнд:
-Бэлчээрийн газрыг нөхөн сэргээх;
-Уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөг судлах;
-Тогтвортой мал аж ахуйг хөгжүүлэх;
-Хөдөө аж ахуйн технологийг нэвтрүүлэх;
-Хиймэл дагуулын мэдээллийг ашиглах.
Ийм хамтын ажиллагаа нь тогтвортой хөдөө аж ахуй, мал аж ахуйн менежментийн чиглэлээр Монгол Улсын шинжлэх ухаан, технологийн чадавхыг бэхжүүлэхэд бодит хувь нэмэр оруулна.
